18 nov.-De afgelopen week werd ik opnieuw aangenaam verrast door een afbeelding van een schilderij dat door de zoon van de schilder destijds werd afgedaan als niet zijnde van zijn vader. Bij toeval ontdekte ik in mijn archief een artikel over de maker van dit voor Laren kunsthistorische item. Het stond in Boon’s Geïllustreerd Magazijn, een tijdschrift dat tussen 1899 en 1909 verscheen. Uitgever was N.J. Boon uit Amsterdam en historici beschouwen het ‘magazijn’ als voorloper van de populair geïllustreerde publieksbladen van de twintigste eeuw.
Een aantal gebundelde exemplaren had ik een tijdje geleden via het antiquariaat Boekwinkeltjes aangeschaft. Ik had over het bestaan van de bundels gelezen in Lien Heytings veelgeprezen boek De wereld in een dorp. Ik was ook geïnteresseerd omdat de journalist Nico van Harpen – hij verdient een straatnaam in Laren! – erin schreef over Larense kunstenaars in zijn iconische artikelenreeks Het Land van Mauve. Anno 2026 afficheert ons dorp zich er nog steeds mee!
Onderofficier Van Harpen vestigde zich in Laren na een carrière als journalist en hoofdredacteur/directeur van de Amsterdamsche Courant, (‘het Geeltje’ vanwege de kleur van het papier). In Laren begon hij in 1905, in villa Mauve aan de Molenweg, een lucratieve kunsthandel. Van Harpen boekte daarmee zoveel succes dat hij, vanwege de grote belangstelling in Amerika voor de werken van de Larense School, in 1907 een tweede vestiging van de Larensche Kunsthandel opende aan de Herengracht in Amsterdam.
Voor hem was het daarom meer dan interessant om in Boon’s Magazijn te schrijven over de kunstschilders die hij in zijn handel vertegenwoordigde. De twee bundels doorbladerend vond ik van de hand van Van Harpen een artikel over de schilder Frans Langeveld (1877–1939).
De Amsterdammer studeerde aanvankelijk scheikunde, maar wilde het liefst kunstschilder worden. Hij viel al snel op door zijn stadsgezichten, landschappen, boereninterieurs, arbeiders en winterse landschappen. Hij won al vroeg prijzen en werd als één van de hoofdvertegenwoordigers van de Larense School de ‘Breitner van Laren’ genoemd. Net als zijn vermaarde Amsterdamse kunstbroeder oogt Langevelds werk krachtig, wat ruig, met een stevige, uitgesproken realistische toets.
Een kleine tien jaar geleden kwam er bij het gerenommeerde veilinghuis Christie’s een verrassend doek van hem onder de hamer: ‘De Gooische moordenaar’, die vol stoom de Naarderstraat afdendert Ik toog met de auto richting de hoofdstad, maar miste door een file op de A10 het lot. Bij de balie informeerde ik wat het schilderij had opgebracht. Het was gepasseerd. Dat betekent dat het in de aftersale weer op de markt komt. Ik kocht het de volgende dag en was helemaal verguld. Ik schreef er in de Laarder Courant de Bel een artikel over. Een week later ging de telefoon. Langevelds zoon Arnout aan de lijn. Hij had het artikel gelezen en vertelde dat het schilderij nooit door van zijn vader kon zijn , omdat de handtekening a-typisch was.
Ik was teleurgesteld en vertelde het Christie’s. Ook daar vond men het vervelend en men stortte het geld aan mij terug. Met de gedachte dat het ‘valse’ schilderij ergens in een depot van een veilinghuis opgeslagen ligt, werd ik onlangs opnieuw aangenaam verrast. In het (oeuvre) artikel over Frans Langeveld in Boon’s Geillustreerd Magazijn stond namelijk een foto van het bewuste schilderij afgedrukt. Het was dus wel van Langeveld, maar is het ook een sluitend bewijs van authenticiteit?
Het toeval wil dat het schilderij dezeweek in Duitsland ter veiling wordt aangeboden!
Bol-an, mensen! Stoomt het schilderij alsnog richting ons dorp?
LEO JANSSEN

