11 febr.-Het ochtendommetje met Snoetje afgelopen maandag was weer bijzonder. Een zachte lentedag in Laren kondigde zich aan. Ik genoot van de sfeer. Een hazelaar stond al voorzichtig in bloei, de magnolia wachtte nog even en in het Mauvebosje aan de onverharde Harmen Vosweg tegenover waar vroeger de Hut van Mie stond, zongen wakkere merels een enkele zanglijster toe.
Snoetje trok aan de riem en snuffelde ‘verbaasd’ aan de eerste sneeuwklokjes. We gingen de hoek om naar de Torenlaan en zagen in de voortuin van de monumentale villa Oranjestein de gele kornoelje in volle bloei. Even verder richting het Grenslaantje boven de weg het nieuwe spandoek dat in tegenlicht de uitvoering van de Matthäus Passion aankondigt.
Opvallend aan beide weerzijden van de banner een afbeelding van twee van de veertien kruiswegstaties van de vermaarde kunstenaar Jan Toorop (1858-1928) van wie op dit moment -tot 11 mei- een grote overzichtstentoonstelling te zien is in Singer Laren. In de Van den Brink Galerij hangen – uniek en heel uitzonderlijk- de religieus bewogen werken . Toorop maakte deze krijttekeningen (op paneel) in de jaren 1916-1919. Ze vormen volgens de kunstkritiek een hoogtepunt in zijn katholieke oeuvre en laten zien hoe geloof en moderniteit elkaar kunnen raken; met grote zeggingskracht op een ingetogen manier.
Het meesterwerk is het Singermuseum voor deze tentoonstelling tijdelijk in bruikleen gegeven door de kerk van St. Bernulphus in Oosterbeek die heel toevallig deze periode tijdelijk gesloten is vanwege een gedeeltelijke verbouwing en daardoor voorlopig ionttrokken is aan de eredienst. Dat bracht het museum – heel alert – op het idee de kruiswegstaties in Laren te kunnen exposeren.
Toorop bekeerde zich in 1905 tot het katholicisme, een keuze die zijn kunst blijvend veranderde. In plaats van de uitbundige symboliek en sierlijke lijnen uit zijn vroegere werk, zien we in deze kruisweg verstilling en verdieping. Toorop heeft ze gemaakt in opdracht van de vermogende Oosterbeekse mevrouw Paulina de Bruijn-van Lede ter nagedachtenis aan haar overleden echtgenoot. De staties tonen het lijden van Christus niet als dramatisch spektakel, maar als een innerlijke weg van pijn, aanvaarding en overgave. Juist deze terughoudendheid maakt de reeks door zijn meesterhand zo aangrijpend. Hij legde er zijn ziel en zaligheid in. De religieuze uitdaging was voor Toorop belangrijker dan de artistieke. Hij koppelde het lijden van Jezus aan zijn persoonlijk leven en identificeerde zich nadrukkelijk met het passieverhaal en de figuur van de gekruisigde. Hij beschouwde het werken aan de staties als een vorm van medelijden. Hij beelde zich niet voor niets af op de 7e statie. Dat is duidelijk te zien rechtsboven op de Matthäus affiche op de driehoeksborden in ons dorp.
Terwijl ik met Snoetje verder kuier, denk ik aan de uitvoering die we als Stichting Laren Klassiek gaan organiseren met het vermaarde Orkest van de Achttiende Eeuw en Cappella Amsterdam op Palmzondag 29 maart om 15.00 uur. De nationaal en internationaal gerenommeerde dirigent Daniel Reuss belooft een uitvoering te brengen die zo dicht mogelijk aansluit bij wat Bach zelf voor ogen had:’ Met solisten die voortkomen uit beide koren. In Bachs tijd werden de solopartijen niet gezongen door aparte ‘gastsolisten’, maar door zangers die ook deel uitmaakten van het koor’, aldus de maestro. ‘Door te werken met twee solisten casts, verbonden aan twee koren, maken we die oorspronkelijke opzet opnieuw hoorbaar en zichtbaar. Dat betekent dat zangers afwisselend een solorol en een koorpartij vervullen. Hiermee brengen wij een uitvoering die de klank, structuur én dramaturgie van Bachs Matthäus-Passion serieus neemt zoals die in de partituur besloten ligt, ook als dat afwijkt van wat tegenwoordig gebruikelijk is ’ Spannend! Benieuwd hoe dat allemaal gaat klinken. Bol an mensen, Bach en het vroege voorjaar; ze horen bij elkaar. Tickets: www.larenklassiek.nl
Leo Janssen. met veel dank aan Singer Laren
