13 apr.-Gezien de vele vragen die er blijkbaar leven bij inwoners van Laren willen wij graag nog eens ons plan voor de uitbreiding van de Johanneskerk toelichten.
De Protestantse Gemeente Laren Eemnes (PGLE) is een dynamische gemeente met 900 leden en ruim 120 vrijwilligers en met intensieve aandacht voor hen in onze gemeenten die het minder hebben.
De PGLE heeft twee kerkgebouwen: de Ontmoetingskerk aan de Kerklaan en de Johanneskerk aan de Naarderstraat. De toren van de Johanneskerk is eigendom van de burgerlijke gemeente Laren, het schip is van de PGLE. In 2021 werd het 500-jarig jubileum van de kerk gevierd. Ter gelegenheid van dit jubileum is dankzij subsidies en fundraising, waaraan kerkleden en dorpsgenoten bijdroegen, zowel het exterieur als het interieur gerestaureerd. Mede hierdoor is de kerkzaal van de Johanneskerk multifunctioneel geworden.
Naar de Johanneskerk
De afgelopen jaren zijn diverse interne onderzoeken gedaan naar de toekomst van deze twee gebouwen. Duidelijk is geworden dat het op termijn de financiële draagkracht van de PGLE te boven gaat om beide kerkgebouwen in stand te houden. De kerkenraad van de PGLE heeft besloten om in de toekomst de Johanneskerk als enige kerk te behouden en de Ontmoetingskerk op termijn af te stoten.
De Johanneskerk is een gebouw waarvan de deuren openstaan voor iedereen, kerkleden, dorpsgenoten, voor kerkdiensten, huwelijken en uitvaarten. Wil een kerkgebouw als ‘volledig kerk’ kunnen functioneren, dan is er behoefte om naast de kerkzaal ook multifunctionele ruimtes te hebben, zoals een consistorie, een ontmoetingsruimte c.q. vergaderruimte e.d..
Daarnaast wordt de Johanneskerk gebruikt voor lezingen, boekpresentaties, muziekuitvoeringen, exposities zoals die nu ook al regelmatig door de Vrienden van de Johanneskerk worden georganiseerd. Dan red je het niet met die ene kleine consistorie die in 1926 is aangebouwd met dat minder fraaie muurtje waarop je vanaf de Naarderstraat zicht hebt.
Aanbouw noodzakelijk
Tien jaar geleden is de PGLE al gaan nadenken over deze verhuizing. Daarbij is echter steeds leidend geweest dat alleen als er een aanbouw bij de Johanneskerk kan worden gerealiseerd, de Ontmoetingskerk kan worden verlaten. Zonder extra ruimten is voor de PGLE de Johanneskerk als kerk niet geschikt. In de afgelopen jaren zijn diverse alternatieven onderzocht in de directe omgeving, zoals aankoop van vrijkomende panden, maar dat heeft geen resultaat opgeleverd.
Daar de grond voor uitbreiding naast de kerk voor een deel eigendom is van de PGLE en qua oppervlakte geschikt voor een aanbouw, is uiteindelijk daarop alle aandacht daarnaar uit gegaan.
Vereisten om een aanbouw te realiseren
Om een aanbouw aan een 500 jaar oud rijksmonument te realiseren is optimale zorgvuldigheid vereist. Uitgangspunt voor het ontwerp is een bescheiden toevoeging, met respect voor de monumentale waarde van de kerk en het karakter van het beschermd dorpsgezicht. De bomen in het plantsoen blijven behouden en het geheel past nagenoeg op de eigen grond van de kerk.
Bovendien is de aanbouw ‘reversibel’: goed terug te brengen in zijn oorspronkelijke staat. De stappen die vervolgens zijn gezet zijn de volgende:
1. De kerkenraad van de PGLE gehoord de gemeenteleden, heeft besloten om onder voorwaarde dat er een aanbouw bij de Johanneskerk te realiseren is, de Ontmoetingskerk te verlaten en definitief de Johanneskerk als kerk te gaan gebruiken;
2. Op 18 december 2018 heeft de PGLE tijdens de behandeling door de Gemeente over bestemmingsplan Centrum Laren, een vraag ingediend over een mogelijke uitbreiding van de Johanneskerk;
3. Op 29 januari 2019 reageert het college van B&W : ‘Wij staan niet afwijzend tegenover een eventuele uitbreiding van de Johanneskerk’ Overleg moet volgen;
4. 5. De PGLE stelt een Bouwcommissie in die een Programma van Eisen gaat opstellen;
Een ontwerp voor aanbouw wordt verzorgd door Woudstra Architecten uit Schijndel. Dit bureau heeft veel ervaring met hergebruik van en aanbouw van historische (kerk)gebouwen;
6. Veertig direct omwonenden inclusief de winkels rondom de Johanneskerk, ontvangen drie keer op hun adres een schriftelijke uitnodiging voor een informatie/inspraakbijeenkomst in de kerk. Deze goed bezochte bijeenkomsten waarbij de architect en alle deskundigen aanwezig waren, vonden plaats op 13 juni en 14 november 2024 en op 29 september 2025. Plannen en ontwerpen werden toegelicht en reacties genoteerd en meegenomen;
7. Plannen werden voorgelegd en besproken met de gemeente. Vele onderzoeken naar b.v. de archeologie, de bodem, het behoud van de twee grote bomen, het parkeren en naar mogelijk aanwezige vleermuizen, vinden plaats;
8. Het voorlopige – en het definitieve ontwerp van de aanbouw is een aantal keren in de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten en bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed geagendeerd en besproken. De adviezen van deze 2 commissies hebben geleid tot de huidige vormgeving en materiaalgebruik. Uiteindelijk hebben beide commissies een positief advies uitgebracht;
9. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed juicht het toe dat de Johanneskerk als kerk bewaard blijft. Zij betreurt het dat al vele historische monumentale kerken gesloten worden of omgebouwd tot winkels of woningen. Zij stemt in met het ontwerp;
10. Uiteindelijk wordt op 11 september 2025 de aanvraag Omgevingsvergunning ten behoeve van de uitbreiding Johanneskerk bij de gemeente ingediend.
11. Deze aanvraag Omgevingsvergunning wordt in januari 2026 voorgelegd aan de gemeenteraad van Laren. Op 28 januari 2026 geeft de raad een positief bindend advies aan het college van B&W.
12. Op 30 maart 2026 verleent de gemeente Laren de toestemming voor de omgevingsvergunning.
Graag zijn wij bereid om als er meer vragen zijn deze te beantwoorden.
8 april 2026
Nicolaas van Everdingen Voorzitter Kerkenraad PGLE
Ineke de Joode-Baljet Voorzitter Bouwcommissie Johanneskerk
