2 juni.-Ik ben mijn boekenkast aan het uitruimen. Al een week probeer ik orde in de chaos te scheppen, maar opschieten? Ik kom te veel boeken tegen waarin ik me een paar minuten of, nog erger, een uur verlies. Ik gebruik mijn bibliotheek, bemerk ik, als een soort jukebox. Ik pak een boek, lees en bekijk het, maar weggooien? Er is ook zó veel. Noir et blanc-fotoboeken over het Parijs van de jaren vijftig, kunst- en stripboeken, fictie, catalogi van veilingen en bijzondere tentoonstellingen. Het houdt niet op.
Na een week heb ik pas twee bananendozen vol naar de kringloop kunnen brengen. Het dierbaarst – die doe ik nooit weg!!! – zijn mijn boeken over avonturen en romantiek in de Stille Zuidzee. Vijftig jaar geleden had ik een droom: er ooit naartoe te gaan op vakantie. Om een bloemetje te leggen op het graf van Gauguin en Brel. Geld ervoor was er niet. Ambitie des te meer.
Als radioproducer maakte ik op zaterdag met Mireille Bekooy en Wim Bosboom de TROS Nieuwsshow. Na afloop fietste ik naar huis en stopte altijd bij antiquariaat Frans Melk. Het was de tijd dat mijn radiobaas mij vroeg een speciaal radioprogramma voor Kerstmis te maken. Toeval of niet, in de tweedehandsboekwinkel kwam ik bij het thema avonturen de titel Met de Kroja naar Taha Uku (1952) tegen, geschreven door Ernst Wilhelm Lamberty, een gewone Limburgse jongen, aldus het voorwoord, die met een zeilbootje vanuit het Valkenburgse mergelland naar Frans-Polynesië zeilde. Ik vond een foto waarop hij stond afgebeeld met een inheemse, in een pareo gehulde schone, op Hiva Oa. En op Christmas Island waar ik nog nooit van gehoord had!!!
Dit is mijn kans, dacht ik. Ik ben de auteur gaan opzoeken en ontdekte hem na maanden zoeken op Vanuatu, aan het einde van de wereld. Ook vond ik zijn jongere neef Fred Dorren, stuurman op een Shell-tanker, die geïnspireerd door zijn oom – die hij nog nooit ontmoet had – was gaan varen en graag met hem in contact wilde komen. Ergo: al dertig jaar naar hem op zoek was.
Jammer genoeg was een fysieke ontmoeting tussen die twee op Christmas Island – mijn kerst-radio-idee – financieel niet mogelijk. Daarom spraken we af het met Kerstmis 1982 telefonisch in de studio te doen. We namen het programma op en legden contact met Lamberty in ’the bush’ op Vanuatu. Dat ging destijds moeizaam, met veel geruis via Scheveningen Radio.
Mireille vroeg Fred voor de microfoon hoe vaak hij dit komende gesprek met zijn oom al gevoerd had. Fred Dorren ging in de studio uit zijn dak. Dit was het moment van de eerste ontmoeting met zijn grote idool. De verbinding ging moeizaam en bleef ruisen. Nog harder riep de presentatrice in de studio: “Mr. Lamberty, are you in?”
Spanning.
Nog steeds geruis.
‘Mr. Lamberty, are you in?’
Een seconde of dertig later en toen… geruis, en in de verte een stem:
“He drowned…. he drowned yesterday.”
(Hij verdronk gisteren.)
De ontluistering in de studio was enorm.
Fred stuurde mij een week later een brief met de woorden: “Na dertig jaar was ik één dag te laat.”
Samen zijn we een half jaar later drie weken op reis gegaan door de Pacific. Via Tahiti, Nouméa en Vanuatu, op zoek naar het leven van zijn oom. Het werd een vierdelige serie vol avontuur: Tussen droom en werkelijkheid.
Bol-an-mensen, Lamberty schreef het al in zijn boek: “Kan niet bestaat niet!” Geniet van het schilderij van Gauguin ‘ Paysage de te Vaa (Tahiti) dat hangt in Singer Laren bij de tentoonstelling meesterwerken uit Le Havre’
Leo Janssen
Schilderij. ‘paysage de Te Vaa ‘(Tahiti) ) door Paul Gaugin 1896
