25 aug.- Vorige week vrijdag heb ik me enigszins verloren in Schiedam. Ik was er nog nooit geweest. Een bijzondere plek. In de 19e eeuw ‘Zwart Nazareth’, befaamd én berucht om zijn vervuilende jeneverindustrie. Nu een monumentaal, schilderachtig centrum in opkomst, waar boven de historische panden altijd wel een wiek opduikt van een van de hoogste klassieke windmolens ter wereld, die de binnenstad als reuzen omarmen.
Tot 24 september is in het Stedelijk Museum Schiedam een verrassende – voor het eerst sinds 33 jaar- museale solotentoonstelling te zien van het unieke en zeer toegankelijke oeuvre van de sociaal bewogen Blaricumse kunstenares Lou Loeber (1894-1983).
Laren kent de Blaricumse voornamelijk van de afbeelding die ze in 1925 schilderde van de Johanneskerk. Ze gaf het rijksmonument uit 1521, met de ingang onder de klokkentoren, sterk vereenvoudigd weer in geometrische kleurvlakken. Het werk staat onder andere afgebeeld op een van de kunstinformatiepanelen op het gazon naast het kerkje aan de Naarderstraat.
Een bijzondere verbeelding, die kunsthistorisch doet denken aan Van Goghs kerk in Auvers, Piet Mondriaans kerk in Domburg en het schilderij ‘Palmzondag’, Co Bremans pointillistische verbeelding van de ‘raket’ die naar de hemel wijst.
Lou Loeber is de oudste in het zeven kinderen tellende gezin van de welgestelde papierfabrikant Carl Loeber. Zeven jaar oud verhuist ze van Amsterdam naar ‘villa Zonnenhoef’ aan de Eemnesserweg in Blaricum ( naast Jagtlust) en groeit op in een rijk en intellectueel milieu.
(Loe speelt viool en piano, broer Jan cello, zusje Lot wordt later concertpianiste. Regelmatig zijn er concerten met o.a. de virtuoze cellist Pablo Casals).
Ook kunstzaal Hamdorff wordt door Lou aan de arm van vader druk bezocht. (Uit een inventarislijst van 1943 bezit hij zo’n 750 schilderijen, tekeningen, pastels, aquarellen en etsen!).
Niets liever wil ze kunstenaar worden. Ze voelt zich aangetrokken tot het leven in de ateliers. Haar opvoeding is vrijzinnig en liberaal protestants.
Naast de liefde voor kunst krijgt ze van haar ouders ook interesse mee voor het socialistisch gedachtegoed. Haar ouders hebben sympathie voor de Internationale Broederschap, de idealistische christen-anarchistische woongemeenschap van Jakob van Rees (1854-1927) die de alternatieve samenleving van de Russische schrijver Lev Tolstoj voor ogen staat: een sober leven, weg van moderniteit en in overeenstemming met het eigen ‘natuurlijke’ geweten.
Lou Loeber werd dan ook een idealistische kunstenares, ervan overtuigd dat kunst kon bijdragen aan een betere wereld. Politiek geëngageerd, pacifist en vegetariër had ze een uitgesproken socialistische kunstopvatting. Kunst moest voor iedereen begrijpelijk en betaalbaar zijn en mensen met elkaar verbinden. Het dient een maatschappelijk doel; de bewustwording van de mens die leidt naar een socialistische maatschappij.
.Daarom verkocht ze werk aan huis en maakte ze om de prijs betaalbaar te houden van sommige composities meerdere exemplaren onder andere die van het Johanneskerkje.
De zalen in Schiedam tonen Loebers werk vanaf haar klassieke academietijd tot haar latere abstracte werk. Ze geldt als een van de grondleggers van de Nederlandse abstracte kunst. Volledig abstract vond ze te elitair. Ze ontwikkelde een signatuur van heldere kleuren en sterke geometrische vormen net op de grens van herkenbaarheid. ‘Figuratief genoeg om toegankelijk te blijven en abstract genoeg om iets nieuws te zeggen’, aldus cultuurverslinder en NPO Presentator Rachel Pouwer. Een molen uit ‘Schiedam’ mocht best uit elkaar vallen in kleurvlakken, maar je moest nog wel kunnen zien dat het een molen was.
Bol an mensen, een aanrader, deze expositie!
Leo Janssen
