10 juli.- Het stembiljet wordt kleiner. Dat werd kort geleden bekend gemaakt door minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het nieuws werd met enige mate van trots bekend gemaakt. En natuurlijk is dat ook goed nieuws. Het stembiljet wordt overzichtelijker en handzamer. Ook het tellen van de stemmen zal daardoor waarschijnlijk sneller verlopen.
Maar het maakte mij ook direct wat treurig. Deze cosmetische ingreep is de enige maatregel, die voorkomt uit het rapport ‘Lage drempels, hoge dijken’ van de commissie Remkes uit 2018 (!).
De commissie onderzocht de staat van de democratie en het parlementair stelsel. In het eindrapport stonden meer dan tachtig aanbevelingen om de democratie in ons land te verbeteren.
Alexander Pechtold, destijds nog actief politicus, omschreef de staat van de democratie en het functioneren van de diverse parlementen als iets ‘met een stevige griep’. Ingrijpen op essentiële punten was nodig, zo vond de oud-D’66 voorman en met hem vele anderen.
Een prominent voorstel was de invoering van het invoeren van het correctief referendum. Ook het instellen van een constitutioneel hof werd sterk aanbevolen. Hiermee zou onafhankelijke toetsing van wetten aan de grondwet mogelijk worden. Dit naast of in de plaats van de rol van de Raad van State, die ook al in 2018 kampte met de nodige kritiek.
Van beide voorstellen en ook alle andere aanbevelingen heeft nooit iemand meer gehoord. Het was voorspelbaar, maar tegelijkertijd pijnlijk.
Ook ging de commissie in op de rol van de plaatselijke politiek. Dualisme zou niet langer alleen een politiek correct woord moeten zijn. Gemeenteraden zouden daadwerkelijk hun rol als controleur van de macht moeten pakken. En bij alles zou het algemeen belang centraal moeten staan.
U kent de uitkomst.
Want, zo leert de praktijk, het algemeen belang van de een, kan haaks staan op de ander. In de gemeente Oldebroek heeft de nieuwe coalitie in het akkoord opgenomen dat er geen opvang van asielzoekers komt en dat de spreidingswet niet hun probleem is. “Wij zijn geen uitvoeringsorgaan van de rijksoverheid. Hier geldt ons algemeen belang,” was het commentaar. Ook de regenboogvlag werd gestreken omdat het niet in het algemeen belang zou zijn. “Iedereen kan hier zichzelf zijn. Daar hebben wij geen vlag voor nodig.”
Aangenomen kan en mag worden dat er knarsetandend is geluisterd naar de nogal duidelijke boodschap uit Oldebroek.
Los van de discussie, wie hier nu het gelijk kan opeisen, kan wel vastgesteld worden dat Oldebroek het rapport van Remkes goed gelezen heeft. Lagere overheden hebben een eigen verantwoordelijkheid, moeten transparant zijn naar hun inwoners en handelen vanuit het algemeen belang.
Conclusie: het tellen zal de volgende keer sneller gaan. Maar of de diverse parlementen in ons land bereid zijn om ook maar iets te veranderen, valt te betwijfelen.
Wim Jordaan Larens Behoud
